Çoban matı çok yakın

Son birkaç haftadır yapımcılar nihayet dizi sektöründe bir kriz olduğunu dillendirmeye başladılar. Bu kriz aslında uzun zamandır yaşanan sorunların artık daha fazla halının altına süpürülemeyeceği bir noktaya geldiğini gösteriyor. Bu konuda konuşan herkes bütçelerin yüksekliğinden, dizilerin mevcut reklam gelirleri ile artık finanse edilemediğinden dert yanıyor. Bu saptamalarda bir sorun yok. Sorun getirlen çözüm önerileri: “Reklam süre sınırlaması kaldırılsın” (şu anda reklam kuşak süresi 12 dak ile sınırlı) "Dizi süreleri kısalsın" “Oyuncular indirim yapsın” “Ekipler indirim yapsın” şeklinde özetleyebileceğimiz çeşitli öneriler havalarda uçuşuyor. “Böyle senaryolarla reklam pastası küçülür tabii kardeşim!” diyen bile var… Bu önerilerin köklü çözüm önerileri olmadığını, sorunu tam anlamıyla doğru teşhis edemediğini ve "sektörün mevcut yapısını gittiği yere kadar devam ettirebilmeye yönelik" öneriler olduğunu söyleyebiliriz. Sadece Türkiye'de televizyon ve dijital mecralar arasında reklam harcamalarının yıllara göre dağılımına baksak bile dinamiklerin ne kadar hızla değiştiğini görebilmek mümkün.

Tabloda görüleceği üzere 2021 yılına kadar televizyon verilen reklamlar en büyük payı alırken bu durum 2021 yılından itibaren hızla dijital mecralara doğru kaymış. Dolayısıyla tablodan bariz şekilde görülebileceği gibi televizyon, özellikle pandemi sonrası, artık en önemli reklam verilen mecra olma konumunu kaybetmiş. Dolayısıyla; - Bu aşamada reklam sürelerini arttırsanız dahi reklam gelirleri artacak gibi görünmüyor. - Dizi sürelerinin kısalmasının kısa vadede bütçeleri aşağıya çekeceği, ama ciddi bir işsizlik sorunu yaratacağı aşikar. - Yüksek enflasyon ile birlikte yaşam maliyetlerinin hızla yükseldiği bir dönemde ekip bütçelerinde kısıntıya gidebilmek ne kadar gerçekçi? - Reklam verenlerin şikayet ettikleri rating ölçme sisteminin revize edilmesinin de mevcut sert siyasi iklimde mümkün olmadığını ifade edebiliriz. - Benzeri durumlarda uygulanabilen "yapımların yurt dışında prodüksiyonun daha ucuz olduğu yerlere hicret etmeleri" opsiyonu ise Türkiye'de dizilerin haftalık olarak çekilip yayınlanması ve düzensiz ödeme vadeleri gibi sebeplerle uygulanması mümkün değil. - Bazı yapımcıların telaffuz ettikleri vergi teşviği önerileri mantıklı olsa da uygulanabilir görünmüyor. Öyle olsa Sinema Genel Müdürlüğü’nden benzersiz “3 kıtada 10 ülkeye satılmış diziler için televizyon kanallarına destek verilmesi” şeklinde özetleyebileceğimiz epik destek salvosu gelir miydi? Bu aşamada sektörün küçülmeye başladığını, daha da küçüleceğini ve işsizliğin daha da artacağını söylemek için kahin olmaya gerek yok. Daha az dizi yapılabildiği, yapılanların çoğunun da birkaç bölümde yayından kaldırıldığı düşünülürse yurtdışı gelirlerin de azalmaya başlayacağını söyleyebiliriz. Dolayısıyla; “Kriz” diyerek bu işin adı konulduysa köklü değişimleri göze almadan, krizin atlatılması mümkün görünmüyor. Yapımcıların daha yaratıcı çözümler üretmeleri, televizyon kanallarının da sadece dizi kanalları olmadıklarını hatırlamaları gerekiyor.